Sertifikanın süresi bitti: Daha önce imzalanan PDF’yi nasıl değerlendirirsiniz?

Sertifika süresinin dolması eski PDF için ne söyler?

E-imza sertifikanızın bugün sona ermiş olması, daha önce imzaladığınız PDF’nin durumunu tek başına belirlemez. Geçmiş imzayı değerlendirirken belgenin bütünlüğü, ilgili sertifikalar, güvenilir zaman kanıtı ve iptal durumu birlikte incelenir. Aynı şekilde ekranda eski bir imza tarihi görmek de tek başına olumlu sonuç için yeterli değildir.

Bu rehberin çıktısı, eski PDF için aşağıdaki değerlendirme ağacıdır. Önce dosyanın değişmemiş bir kopyasını koruyun; hangi imzayı incelediğinizi not edin. Birden fazla imzacı varsa her imza için ayrı kayıt tutun. Belgenin hukuki etkisini, uygulamanın teknik doğrulama sonucundan ayrı değerlendirin.

Önce hangi sertifikanın süresinin dolduğunu bulun

Acrobat’ta İmzalar panelinden ilgili imzanın doğrulama ayrıntılarını açın. İmza Özellikleri ve İmzalayanın Sertifikasını Göster seçenekleri, imzalayan sertifikasını incelemenizi sağlar. Menü adları arayüz diline göre değişebilir. Uyarıyı kısaltmadan kaydedin; yalnız “süresi dolmuş” ifadesini aktarmak teşhis için yetersizdir.

• Adobe: imza ve zaman damgası durumlarını inceleme

• İmzalayan sertifikası: PDF’yi imzalayan kişiye ait sertifikanın başlangıç ve bitiş tarihlerini kaydedin.
• Zaman damgası sertifikası: Adobe’nin “timestamp has expired” uyarısı, zaman damgasını imzalayan sertifikanın süresinin dolmasını anlatır. Bu unsur, PDF imzacısının sertifikasıyla karıştırılmamalıdır.
• Zincirdeki başka sertifika: Uyarıda hangi sertifika seçiliyse adını ve rolünü belirtin; tüm uyarıları kişinin e-imza aboneliğine bağlamayın.

İmza zamanı ile bugünkü kontrol tarihini ayırın

Çalışma notunuzu dört satır halinde hazırlayın: sertifikanın geçerlilik aralığı, imzada görünen tarih-saat, varsa doğrulanabilen zaman damgası zamanı ve kontrolü yaptığınız tarih-saat. Ekrandaki saat dilimini de yazın. Birbirinden farklı bu alanları tek bir “belge tarihi” altında toplamayın.

Adobe, imzalayanın bilgisayar saatinden alınan zamanla zaman damgası sunucusuna dayanan bilgiyi ayırır. Yalnız yerel saate dayanan tarih, güvenilir zaman damgasıyla aynı kanıt değildir. Damga mevcut fakat doğrulanamıyorsa bu durumu da ayrıca kaydedin.

Varsayımsal örnek: Sertifika 1 Şubat 2024–1 Şubat 2026 aralığında; PDF’de görünen imza tarihi 10 Haziran 2025, kontrol tarihi 24 Ekim 2026 olsun. Tarih sıralaması, geçmiş zamana ilişkin inceleme yapılmasını gerektirir. Sadece bu üç tarihi okuyarak “geçerli” sonucu yazmayın; görünen imza zamanının dayanağını ve diğer doğrulama verilerini de inceleyin.

Süre dolması ile iptal durumunu ayrı kontrol edin

Kamu SM’nin NES Uygulama Esasları, süre kontrolü ile SİL veya ÇİSDUP üzerinden durum kontrolünü ayrı ele alır. SİL, sertifika iptal listesidir; ÇİSDUP/OCSP ise çevrim içi sertifika durum sorgusudur. Esaslar, durum kaydının imzası ve sertifika zinciri için de kontrol öngörür.

Bu nedenle dosyaya ait incelemede “sertifika süresi dolmuş”, “iptal kaydı var” ve “durum verisine erişilemiyor” bulgularını aynı ifadeyle geçiştirmeyin. İptal bilgisi varsa ilgili zamanı; kayıt erişilemiyorsa eksikliği aynen aktarın. Bugün alınan bir yanıtın, geçmiş zamandaki her soruyu tek başına yanıtladığını varsaymayın.

• Kamu SM: NES Uygulama Esasları, 4.9.6 ve 9.6.4

Zaman damgası ve saklanan doğrulama verileri ne sağlar?

Geçmişe yönelik doğrulama, imzanın belirli bir zamanda mevcut olduğuna ilişkin güvenilir kanıtlardan yararlanabilir. Avrupa Komisyonunun DSS modeli, kontrol sonucunu kullanılan doğrulama politikasıyla birlikte değerlendirir. Bilgi yetersizliği nedeniyle belirsiz kalan sonuç ile başarısız doğrulama aynı değildir; rapordaki gerekçe okunmalıdır.

Uzun dönem inceleme için sertifikalar, iptal durum kayıtları ve zaman damgaları birlikte önem taşır. LTV olarak anılan uzun dönem doğrulama desteğini, dosyanın sonsuza dek sorunsuz doğrulanacağı vaadi gibi okumayın. Kamu SM’nin arşivleme rehberi, sertifikaların ve algoritmaların zamanla değişen durumlarına göre arşiv korumasının yeniden ele alınmasını açıklar.

Kurum arşivinden belge alıyorsanız yalnız görüntülenebilir PDF’yi istemekle yetinmeyin. İlgili imza için saklanan doğrulama verilerinin ve varsa geçmiş doğrulama raporunun bulunup bulunmadığını sorun. Rapor, hangi dosya ve hangi imzaya ait olduğu anlaşılacak biçimde özgün belgeyle ilişkilendirilmelidir.

• DSS: doğrulama sonucu, politika ve zaman kanıtı
• Kamu SM: arşivleme ilkeleri, Ek-B

Eski PDF için değerlendirme ağacı

Aşağıdaki sıra, teknik incelemede sorulacak soruları düzenler. Tek bir olumlu satır bütün incelemenin geçtiği anlamına gelmez. Eksik bir alanı tahminle doldurmayın; belgeyi üreten kurumdan veya kullandığınız doğrulama yazılımının desteğinden o alan için açıklama isteyin.

Sonradan veri eklemek veya ayar değiştirmek çözüm olur mu?

Adobe, bazı koşullarda imzaya sonradan doğrulama bilgisi eklenebildiğini açıklar. Ancak bu seçenek; imzanın geçerli olması, sertifika zinciri üzerinden güvenilmesi, uygun doğrulama zamanı ve desteklenen nesne türü gibi koşullara bağlıdır. Her eski PDF’ye uygulanabilen bir kurtarma işlemi değildir. İşlem yapılacaksa mevcut dosyayı ayrıca koruyun ve eklenen verilerle yeni doğrulama sonucunu kaydedin.

Bugün alınan zaman damgası, eksik geçmiş zaman kanıtının yerine kendiliğinden geçmez. Yeni sertifika almak da eski imzanın içine geriye dönük kanıt yerleştirmez. Yenilemeyi gelecekteki imzalama ihtiyacı, eski PDF’nin incelenmesini ayrı bir iş olarak ele alın.

Acrobat’ın doğrulama zamanı, iptal denetimi ve süresi geçmiş zaman damgasını kullanma tercihleri sonucu etkileyebilir. Uyarıyı kaldırmak amacıyla seçenekleri rastgele değiştirmeyin. Kurumun doğrulama politikasıyla uyumlu ayarı belirleyin; değişiklik yapıldıysa önceki ayarı ve sonraki sonucu da not edin. Genel güven ayarları için Acrobat imza doğrulama rehberine geçebilirsiniz.

• Adobe: sonradan doğrulama bilgisi eklemenin koşulları
• Adobe: doğrulama tercihleri ve güvenlik etkileri

İnceleme sonucunu nasıl aktarabilirsiniz?

İyi bir sonuç notu, hangi eksikliğin kaldığını gösterir. Örneğin: “Seçili imzanın sertifikası bugün süre dışında. Görünen imza zamanı bilgisayar saatine dayanıyor. Geçmiş durum kayıtları bu incelemede doğrulanamadı; kurum arşivinden ek veri bekleniyor.” Bu ifade bir örnektir; kendi dosyanızda gözlemediğiniz bulguları eklemeyin.

İçerik değişikliği şüphesi varsa imzalanan PDF sürümünü karşılaştırma rehberindeki kontrollerle ilerleyin. İncelemenin sonunda özgün PDF’yi, kullanılan raporu ve tarih notlarını birlikte saklayın. Yalnız ekran görüntüsünü özgün imzalı belgenin yerine koymayın. Destek talebinde uyarı metnini ve uygulama sürümünü paylaşın; hassas belgeyi yalnız kurumunuzun uygun gördüğü kanaldan iletin.